Roedd Undo Things Done, arddangosfa unigol yr artist Sean Edwards yn ystod Cymru yn Fenis, yn ddigwyddiad atodol yn ystod 58fed Arddangosfa Gelf Ryngwladol La Biennale di Venezia. Dechreuodd Cymru yn Fenis fel cyflwyniad atodol swyddogol yn 2003 ac fe’i comisiynir gan Gyngor Celfyddydau Cymru gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru. Cafodd Undo Things Done ei guradu gan Marie-Anne McQuay ar gyfer y sefydliad sy’n arwain sef Tŷ Pawb, Wrecsam. Derbyniodd Undo Things Done 25,000 o ymwelwyr yn ystod cyfnod La Biennale di Venezia.

Man cychwyn Undo Things Done yw profiad Edwards o dyfu i fyny ar stad o dai cyngor yng Nghaerdydd yn yr 1980au ac mae’n dal a throi’r hyn mae’n ei alw yn gyflwr o ‘beidio â disgwyl llawer’ yn iaith weledol a rennir; un sy’n dwyn i gof ffordd o fyw oedd yn gyfarwydd iawn i nifer fawr o bobl.

Bydd corff newydd o weithiau emosiynol Edwards ar gyfer Undo Things Done – ffilm, cerfluniau, printiau a chwiltiau Cymreig – felly’n ehangu ac yn datblygu gyda’r daith. Yn nodedig am ei ymagwedd gerfluniol tuag at y cyffredin, mae Edwards yn aml yn cychwyn ag elfennau sy’n ymddangos yn ddigyswllt ar yr olwg gyntaf ond sydd wedi’u plethu â chysylltiadau hunangofiannol a diwylliannol. Drwy brosesau ymchwilgar gan gynnwys amser a dreuliodd mewn archifau, amgueddfeydd a llyfrgelloedd lleol, mae’n dwyn ynghyd ddelweddau, storïau, dyfyniadau a chlipiau. Drwy brocio, ynysu, dethol a dwyn y cyfan ynghyd y daw eu hadleisiau gwleidyddol a ffurfiol i’r wyneb.

Cafodd corff o waith Edwards, sy’n emosiynol soniarus – ffilm, cerfluniau, printiau, cwiltiau Cymreig a drama radio ddyddiol wedi’i pherfformio’n fyw gan fam yr artist a’i ffrydio i’r lleoliad o Gaerdydd – ei lwyfannu yn Fenis yn y Santa Maria Ausiliatrice, Castello, hen eglwys a lleiandy sydd bellach yn ganolfan gymunedol ac yn ysgol. Agorodd yr arddangosfa ar 11 Mai 2020 a bydd yn rhedeg tan 24 November 2020, ond fe’i gorfodwyd i gau wythnos yn gynnar yn ogystal â sawl cyflwyniad arall oherwydd y llifogydd digynsail. Ers hynny mae’r arddangosfa wedi’i haddasu i safleoedd a chyd-destunau newydd wrth iddi deithio.

Fel rhan o Undo Things Done cynhyrchodd Edwards gyhoeddiad gyda Wayne Daly o Daly & Lyon gyda thestunau sydd wedi’u hatgynhyrchu a’u comisiynu o’r newydd yn mynd i’r afael â pherthnasedd y gweithiau celf a themâu ehangach cartref, etifeddiaeth, dosbarth cymdeithasol a pherthyn. Gallwch brynu’r llyfr drwy Cornerhouse Publications a gallwch ddarllen testunau dethol sydd newydd eu comisiynu fan hyn:

Cartref A Chysur, Helen Nisbet
Boxing Day at Nan’s, Kate Davies
Barddoneg Dernynnau, Clive Cazeaux

Sean Edwards
Cafodd ei eni yng Nghaerdydd yn 1980 a graddio o ysgol celf a dylunio Caerdydd cyn astudio MA mewn cerflunio yn Ysgol Gelf Gain y Slade. Daeth yn ôl i Gymru yn 2005. Ers hynny mae’n cyfrannu at y sector drwy ei waith ei hun a chefnogi artistiaid sy’n dod i’r amlwg drwy g39 (stiwdio dan arweiniad artistiaid). Erbyn hyn mae’n ddarlithydd mewn Celfyddyd Gain yn Ysgol Celf Dylunio Caerdydd, Prifysgol Fetropolitan Caerdydd. Mae wedi arddangos yn genedlaethol a rhyngwladol gan gynnwys yn: Spike Island, Bryste; Chapter, Caerdydd; Kunstverein Freiburg, yr Almaen. Mae wedi datblygu gwaith celf cyhoeddus parhaol gyda Studio Response a Future City. Yn 2014 cafodd y fedal aur mewn celfyddyd gain yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Mae hefyd wedi cael dyfarniad Cymru Greadigol gan Gyngor Celfyddydau Cymru. Mae’n cael ei gynrychioli gan Tanya Leighton, Berlin.

Gwefan yr Artist johnstowncompany.com
Tanya Leighton, Berlin tanyaleighton.com/artists/sean-edwards

 

Marie-Anne McQuay
Hi yw’r curadur gwadd rhyngwladol i’r arddangosfa. Ers Tachwedd 2014 mae’n Bennaeth Rhaglen yn Bluecoat, Lerpwl (y ganolfan hynaf ym Mhrydain sy’n arddangos y celfyddydau cyfoes). Mae’r arddangosfeydd unigol diweddar yn Bluecoat yn cynnwys gwaith newydd gan: Larissa Sansour, Louisa Martin, Adham Faramawy, Elaine Mitchener, Grace Ndiritu. Cyn hynny (2007-13) roedd yn guradur yn Spike Island, Bryste gan weithio gyda’r artistiaid yma: Elizabeth Price, Laure Prouvost, Can Altay, Sonia Boyce, Cevdet Erek, Melissa Gordon, Sean Edwards, Uriel Orlow, Amanda Beech, Craig Mulholland, James Richards, Jesse Jones Roedd hi’n gweithio’n gyntaf gyda Sean Edwards yn 2011 ar yr arddangosfa ‘Maelfa’, Spike Island, Bryste.

Taith

Agorodd Undo Things Done yn y prif sefydliad Tŷ Pawb, Wrecsam ddydd Gwener 28 Chwefror 2020. Oherwydd Covid-19 caeodd ychydig o wythnosau wedyn a symudodd i gyflwyniad ar-lein. Gellir gweld dogfennau o’r cyflwyniad hwnnw ar y wefan hon yn ogystal â sioe Fenis.

Yn gynwysedig yn y daith mae fersiwn wedi’i recordio o Refrain, drama radio a gyd-gynhyrchwyd gan National Theatre Wales a’i hysgrifennu’n arbennig gan Sean Edwards ar gyfer ei fam Lily Edwards. Mae’r ddrama radio hon, a oedd wrth wraidd yr arddangosfa yn Fenis, yn cael ei pherfformio’n fyw bob dydd gan Lily yn ystod y Biennale wedi’i ffrydio o’i fflat yng Nghaerdydd i leoliad Cymru yn Fenis 2019, Santa Maria Ausiliatrice, Castello. Mae Refrain yn plethu bywgraffiad Lily Edwards, wrth iddi dyfu i fyny mewn cartref Catholig i blant yng Ngogledd Iwerddon a’i bywyd ar ôl hynny yng Nghymru, gyda deunyddiau y daethpwyd o hyd iddynt ac atgofion plentyndod Sean Edwards. Wrth i’r Biennale ddod i ben, darlledwyd fersiwn o Refrain, a gomisiynwyd yn arbennig gan BBC Radio 4 ac a gynhyrchwyd gan John Norton a Martin Williams, ar 17 Rhagfyr 2020. Diolch i’r artist Sean Edwards, gallwch glywed Refrain fel y cafodd ei ddarlledu yn Fenis fan hyn.

 

 

 

Ar ôl Tŷ Pawb, Wrecsam, bydd Undo Things Done yn teithio i’r Senedd yng Nghaerdydd rhwng 26ain Gorffennaf a 9fed Medi 2020, ar wahoddiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Ym mis Tachwedd 2020 bydd yr arddangosfa yn teithio i bartner Cymru yn Fenis 2019 sef Bluecoat, Lerpwl. Mae taith Undo Things Done yn derbyn cefnogaeth garedig yr Ymddiriedolaeth Gelf, Ymddiriedolaeth Elusennol Tregolwyn a’r Elephant Trust. Gall y dyddiadau newid oherwydd y pandemig.

Addysg

Gwahoddwyd aelodau Criw Celf Caerdydd i stiwdio Sean Edwards, artist #CymruYnFenis2019, wrth iddo baratoi’r arddangosfa arbennig. Tra yno, llwyddodd y criw o bobl ifanc i ddal teimlad ac ysbryd y gwaith barddonol. Cewch fwynhau allbwn gwaith Sahar Martinez, Clara Hartley, Ellie Mountford, Ellie Hacking a Eve Barnes isod.

Cyfres o ddosbarthiadau meistr yw Criw Celf, sydd yn rhoi cyfle i blant sydd wedi dangos talent neu/a diddordeb arbennig mewn celfyddyd i ddatblygu eu sgiliau a’u profiadau.

Gwahoddodd yr artist a chydlynydd addysg Thomas Goddard y grŵp i gynhyrchu ymateb deongliadol i arddangosfa Cymru yn Fenis eleni. Dywedodd Tom: “Gyda’n gilydd fe wnaethon ni ymchwilio a thrafod y gwaith, y biennale a’i gyd-destun. Roedd y bobl ifanc yn awyddus i rannu cipolwg tu ôl i’r llen o waith Sean , ac yn gwneud hynny fe’u hysbrydolwyd i wneud darn o gelf eu hunain.”

Gallwch wylio’r ffilm y tu ôl i’r llenni roedden nhw wedi’i gwneud isod. Fe aeth y grŵp ymlaen hefyd i wneud zine ar gyfer agoriad Undo Things Done yn Tŷ Pawb yn Wrecsam (2020).

 

Fel rhan o’r Rhaglen Goruchwylio Arbennig, teithiodd tîm o 18 o artistiaid, addysgwyr, curaduron a myfyrwyr i Fenis i gefnogi’r broses o gyflwyno Undo Things Done, gan gynnig profiad ymarferol o weithio yn Fenis, rhwydweithio â chyfoedion rhyngwladol a mynediad ychwanegol at fentora yng Nghymru. Gallwch ddarllen mwy am y Rhaglen Goruchwylio Arbennig ar wefan Cyngor Celfyddydau Cymru.

Gwasg

Gorffennaf 2019
Mehefin 2019
Mai 2019
Mai 2019
Mai 2019
Mai 2019
Mai 2019
Mai 2019
Ebrill 2019
Ionawr 2019

Fenis

11.05.19–24.11.19

Santa Maria Ausiliatrice
Fondamenta San Gioacchin
Castello 450
30122, Venice

Darllediad radio byw yw Refrain, yn cael ei berfformio’n ddyddiol am 14:00

Cefnogwyr

 

Digwyddiad Atodol at 58fed Arddangosfa Gelf Ryngwladol La Biennale di Venezia yw Cymru yn Fenis 2019, cyflwyniad unigol gan yr artist Sean Edwards. Cafodd y prosiect ei gomisiynu gan Gyngor Celfyddydau Cymru a’i guradu gan Marie-Anne McQuay ar gyfer y sefydliad arweiniol, Tŷ Pawb.

The Elephant Trust